Komornik – jakie ma prawa i obowiązki?

Praca komornika bywa przez wielu spostrzegana jako niewdzięczna i niepożądana. Jest to jednak zawód jak każdy inny, nakierowany na wykonywanie określonych prawnie czynności. Dobry komornik to nie tylko egzekutor długów (a taki pogląd panuje w wielu środowiskach), chociaż jest to jego główne działanie. Jego celem nie jest zagrabienie cudzego mienia. Tego typu działania stanowią jeden z obowiązków należących do komornika.

Co należy do obowiązków komornika?

Do obowiązków komornika należy przede wszystkim wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach dotyczących roszczeń finansowych i niepieniężnych oraz ich zabezpieczanie (egzekucja komornicza). Ponadto realizuje on tytuły wykonawcze oraz egzekucyjne podlegające wykonaniu bez klauzuli. Komornik sporządza także protokoły stanu faktycznego przed wszczęciem postępowania sądowego lub przed wydaniem orzeczenia. Na wniosek wierzyciela komornik może również poszukiwać majątku dłużnika.

Komornik jest także osobą, która dostarcza różnego rodzaju zawiadomienia sądowe, obwieszczenia, zażalenia i protesty. Konieczne jest potwierdzenie podpisem z datą odbioru. W dobie komputeryzacji, gdy wiele spraw można załatwić przez Internet, komornik jest często zobowiązany także do weryfikacji faktycznych oraz treściowych tytułów wykonawczych w postępowaniu wszczętym drogą elektroniczną.

Do funkcji komorniczych, które są mało znane, należy również nadzór nad prawidłowością przebiegu dobrowolnych licytacji o charakterze publicznym. Odbywa się to na podstawie wniosku złożonego przez organizatora. Komornik zabezpiecza również spadek, a także sporządza inwentarz pospadkowy.

Pełniący swoje funkcje komornik pracuje od 7 do 21 w dni robocze oraz soboty. W szczególnych przypadkach, posiadając stosowne zezwolenie wydane przez prezesa właściwego sądu rejonowego, może dokonać egzekucji w innym terminie. Komornik musi posiadać przy sobie prawomocny wyrok lub nakaz egzekucji, lub zapłaty z klauzulą wykonalności. Powinien także legitymować się poprzez okazanie identyfikatora wydanego przez Krajową Radę Komorniczą. Dokument ten zawiera zdjęcie, dane osobowe, funkcję oraz oznaczenie właściwego sądu rejonowego, któremu podlega komornik.

Co może komornik?

Komornik w celu dokonania czynności może wejść do mieszkania dłużnika na podstawie wspomnianego wyroku lub nakazu. W przypadku biernego lub czynnego sprzeciwu ze strony dłużnika komornik może wezwać policję i w asyście funkcjonariusza przeprowadzić przymusowe otwarcie lokum oraz rewizję.

Egzekucji komorniczej podlegają następujące elementy:

  • środki na koncie bankowym dłużnika (pensja, renta, emerytura), z wyłączeniem świadczeń pielęgnacyjnych, rodzinnych, porodowych, alimentów, dedykowanych sierotom pełnym, ubezpieczeń osobistych, pomocy społecznej, odszkodowań oraz stypendiów; nietykalne są również pieniądze przeznaczone na wykonywanie czynności służbowych (np. delegacje);
  • egzekucja ruchomości, czyli przedmiotów używanych przez dłużnika, takich jak: pojazdy (samochód, motor, skuter itp.), sprzęt RTV i AGD oraz nieruchomości (np. dom, mieszkanie, działka), które stają się obiektami wystawionymi a sprzedaż publiczną w celu zdobycia środków na pokrycie długów wobec wierzyciela oraz wynagrodzenia dla komornika.

Czego nie może komornik?

Istnieją takie przedmioty, których komornik nie może zająć, ze względu na ich charakter i niezbędność posiadania przez dłużnika. Należą do nich:

  • przedmioty codziennego użytku umożliwiające funkcjonowanie, odzież (w tym odzież służbowa konieczna do wykonywania obowiązków zawodowych), bielizna, pościel (zarówno dłużnika, jak i jego najbliższych);
  • rzeczy przeznaczone do nauki lub pracy (w tym np. laptop lub komputer, jeżeli stanowią główne urządzenia do spełniania ww.), dokumenty i notatki osobiste;
  • odznaczenia, nagrody, przedmioty służące do praktyk religijnych;
  • zapasy żywności i opału niezbędne na okres 1 miesiąca;
  • w przypadku rolników trzoda chlewna (np. 1 krowa, 2 kozy, 3 owce) oraz pasza i ściółka;
  • leki oraz wyroby medyczne potrzebne na okres 3 miesięcy;
  • przedmioty, których wartość po sprzedaniu byłaby znacznie niższą od faktycznej;
  • rzeczy oddane przez dłużnika we władanie osobom trzecim (z wyłączeniem sytuacji, gdy dana osoba wyrazi zgodę na ich egzekucję).